Kunst produceren.

Loop een leeg veld, gebouw of ruimte binnen en de meesten van ons zien de ruimte die er al is.

Hannes Trooster, Managing Director bij Eventcare, ziet dan al voor zich wat het zou kunnen worden.

Ik probeer door de ogen van de bezoeker te kijken en me voor te stellen hoe de installatie op de locatie staat.

Waar ziet iemand het werk voor het eerst? Uit welke richting loopt iemand ernaartoe? Wat moet de aandacht trekken? Waar is het sterkste gezichtspunt?

‘Ik probeer te bepalen wat het beste gezichtspunt is, zodat we een focuspunt hebben.’

Van daaruit begint Hannes de installatie in de locatie te schetsen, op zoek naar de opstelling met de grootst mogelijke artistieke impact.

Nog voordat er een kabel ligt of een projector staat, is de productie al begonnen.

De omgeving wordt onderdeel van de installatie. Bestaand licht kan het werk beïnvloeden. De route die mensen lopen kan veranderen hoe een installatie zich prijsgeeft.

Een paar uur of dagen lang moet het werk voelen alsof het precies daar thuishoort.

Dan komen de details waar nooit iemand naar zal vragen.

Bij een lichtkunstinstallatie werkte het team met projectoren die duidelijk zichtbaar waren voor het publiek.

De voor de hand liggende oplossing leek ze te verstoppen.

Dus dat probeerden ze.Het maakte het alleen maar erger.

We hebben hard gewerkt om de projectoren te verstoppen. Uiteindelijk werkte het het best om ze gewoon te laten zoals ze waren. Apparatuur verstoppen trekt er meestal juist meer aandacht naartoe.

Op een gegeven moment stopten ze met camoufleren.

Het klinkt als een klein productieprobleem.Maar tijdelijke kunst zit vol met dit soort beslissingen.

Een projector hoeft niet per se onzichtbaar te zijn.Hij moet alleen niet langer om aandacht vragen.

Soms betekent dat techniek verstoppen. Soms integreren. En soms betekent het dat je hem precies laat staan waar hij staat.

De bezoeker zal waarschijnlijk nooit weten dat dat gesprek heeft plaatsgevonden.En dat is precies de bedoeling.

Tijdelijke kunst heeft een vreemde productielogica.

Je moet nadenken over hoe iets verdwijnt, nog voordat het bestaat.

Hoe komt alles aan?Hoe snel kan het worden opgebouwd?Wat gebeurt er als het publiek binnenkomt?Wat als er iets onverwachts gebeurt?En hoe gaat alles weer weg, zonder het werk aan te tasten zolang het er staat?

Voor Hannes bepalen die vragen de technische oplossing al vanaf het begin.

We vragen ons af: hoe zorgen we dat dit binnen korte tijd makkelijk op te bouwen en af te breken is?

Hij kijkt ook welk team er echt nodig is om de installatie te draaien, en hoe je rekening houdt met onvoorziene omstandigheden voordat ze zich voordoen.

Het interessante is niet efficiëntie om de efficiëntie.

Tijdelijke installaties hebben een samengeperst leven: bouwen, testen, openen, beleven, afbreken. Soms binnen een paar uur.

Elke onnodige laag complexiteit is weer iets dat kan falen, weer iets dat aandacht vraagt en weer een technisch element dat kan afleiden van het werk.

Iets tijdelijks bouwen betekent dus ook: nu al nadenken over het verdwijnen ervan.

Er is nog een vreemde onbalans in tijdelijke kunst.

Een bezoeker beleeft een installatie misschien één keer.Het team erachter heeft er al keer op keer naar gekeken.

In die herhaling zit een groot deel van het werk.

Voor Hannes is één onderdeel van de voorbereiding extra belangrijk:

Zorg dat we een repetitie hebben.

Want de opening mag niet het moment zijn waarop je ontdekt wat het werk eigenlijk doet.

Je test.Kijkt.Verandert iets.Kijkt opnieuw.Bekijkt het vanaf de plek van de bezoeker.Loopt weg.Komt terug.

En vaak kom je tot dezelfde conclusie:

Nog niet helemaal.

Hoe dichter je bij af komt, hoe kleiner de aanpassingen vaak worden.En juist die kleine aanpassingen kunnen het verschil maken.

Op een gegeven moment werkt alles.

De constructie staat.De projectoren projecteren.Het licht reageert.

Technisch gezien zou je de installatie af kunnen noemen.

Maar technisch af en artistiek af zijn niet per se hetzelfde.

‘Het kost veel tijd en veel geduld om van een technische installatie een kunstinstallatie te maken,’ zegt Hannes.

Waar het team dan naar gaat kijken, kan bijna onbeduidend lijken.

Lichtvervuiling.Technische apparatuur die net iets te veel aandacht trekt.Een kijkhoek die niet helemaal werkt.Eén element dat er eigenlijk niet hoeft te zijn.

‘Details als lichtvervuiling, zo min mogelijk zichtbare techniek en de kunst van het weglaten zijn essentieel voor artistieke impact.’

Maikel Fleminks, Head of Design bij Eventcare, omschrijft het verschil tussen een evenement produceren en kunst produceren een stuk eenvoudiger:

Het is veel subtieler.

Er is geen knop waarop je kunt drukken die je vertelt dat de balans goed is.

Het vraagt om testen en bekijken.Keer op keer.

‘Een combinatie van heel goed doordachte kleine details maakt of breekt het,’ zegt Hannes.

En dan komt misschien wel de beste omschrijving van het hele proces:

Het is nooit zomaar simpel, zeker niet als het er simpel uitziet.

Hoe moeitelozer het uiteindelijke werk voelt, hoe meer werk er misschien in is gaan zitten om het zo te laten voelen.

Het is een proces dat we goed kennen. Eventcare werkt met Studio Roosegaarde aan de wereldwijde technische productie van zijn kunstwerken, en vertaalt artistiek werk naar installaties die op verschillende locaties en onder verschillende omstandigheden kunnen functioneren.

Elke nieuwe plek brengt zijn eigen technische realiteit mee. Het kunstwerk mag reizen, maar de manier waarop het wordt geïnstalleerd en beleefd moet elke keer opnieuw werken.

Een kunstwerk precies goed laten voelen op een totaal andere plek is een vak apart.

Er is één deel van het proces dat het publiek vrijwel zeker nooit ziet.

De gesprekken over wat je niet doet.

Een kunstenaar kan binnenkomen met een bepaalde technische oplossing in gedachten. Zodra dat idee de locatie, het beschikbare budget en de technische realiteit tegenkomt, moet die oplossing misschien veranderen.

Voor Maikel is dit het moment waarop direct zijn telt.

Het hangt af van de kunstenaar en de kennis die hij of zij heeft. Het is belangrijk om direct te zijn: als iets nooit gaat werken of niet in het budget past, geef dan een alternatief of iets dat wél past.

Meestal is er een andere route.

Bestaande apparatuur anders inzetten. Een deel van de technische opzet veranderen. Een oplossing vinden die het artistieke resultaat bereikt zonder dat alles op maat gemaakt hoeft te worden.

Achter de schermen kijken Maikel en Hannes actief naar bestaande apparatuur en oplossingen, omdat een volledig op maat gemaakte technische oplossing een installatie al snel te duur maakt om nog te realiseren.

De vraag is dan niet: kunnen we het oorspronkelijke plan nog bouwen?

Maar:Kunnen we het veranderen zonder het werk te veranderen?

‘Kunnen we deze aanpassing doen zonder de artistieke waarde aan te tasten?’ zegt Hannes. ‘Kunnen we het veranderen en het artistieke resultaat behouden of zelfs verbeteren?’

Soms is het antwoord ja.En soms is het nee.

Hannes herinnert zich een project waarbij de installatie binnen de grenzen van het budget of de locatie had gepast als een deel van de technische opzet was geschrapt.

Technisch gezien hadden ze het kunnen doen.Maar dan konden ze de kwaliteit van het werk niet meer garanderen.

Als we ervoor kiezen een deel van de apparatuur weg te laten om het binnen een budget of locatie te laten passen, kunnen we niet instaan voor de kwaliteit van het project.

Hun advies was duidelijk: vind een manier om de volledige opzet te realiseren, of produceer geen afgezwakte versie.

De reactie van de kunstenaar?

‘Oké, ik vertrouw jullie.’

Dat is een belangrijk deel van het produceren van andermans werk.

Soms is het je taak om het probleem op te lossen.Soms is het je taak om te weten wanneer het oplossen van het probleem een slechter kunstwerk zou opleveren.

Op Schemerlicht Festival 2026 in Nijmegen was Eventcare productiepartner voor de kunstenaars en hun kunstwerken.

Het festival veranderde het Goffertpark in een audiovisuele kunstroute waar kunst, natuur en wetenschap samenkwamen.

Voor ons betekende het werken in precies de ruimte waar dit artikel over gaat.

Tussen de kunstenaar en het festival.Tussen een kunstwerk en de plek waar het moest bestaan.Tussen wat iemand voor zich had gezien en alle technische beslissingen die nodig waren om de techniek naar de achtergrond te laten verdwijnen.

Kunstwerken vertalen naar technische plannen. Kijken wat elke locatie vroeg. Testen, bijstellen, bouwen en oplossingen vinden zonder iets van het werk af te halen.

Werken met kunstwerken in een tijdelijke buitensetting maakte die relatie tussen het werk en zijn omgeving extra belangrijk.

En toen, zolang het festival duurde, konden bezoekers het resultaat beleven.

Uiteindelijk gaat de installatie open.

En dan gebeurt er iets vreemds.Alle productiebeslissingen verdwijnen.

Niemand ziet de gesprekken over projectoren.Niemand weet welke technische oplossingen zijn veranderd.Niemand weet wat er bewust is weggelaten.Niemand weet hoe vaak het team op dezelfde plek naar hetzelfde licht stond te kijken en dacht:

Nog niet helemaal.

Een paar uur of dagen lang is er gewoon het werk.

Dan vertrekt de laatste bezoeker.Het licht gaat uit.De afbouw begint.

We doen de afbouw, zorgen dat alle apparatuur terug in het magazijn is en doen een goede, grondige evaluatie van de installatie, zodat we altijd kunnen blijven verbeteren.

Kort daarna ziet de locatie er misschien weer bijna onaangeroerd uit.

Weken of maanden werk voor iets dat maar tijdelijk bestond.